“QADIN ÇİÇƏKDİR, ÇİÇƏK QADINDIR”

"Bakı:insanlar və şəhər" kitabımdan bir hissə

Səhərəcən yatmamışdı deyə, gözləri şişmişdi, yataqdan qalxıb, başına bir şeylər bağladı; ürəyi bulanırdı yenə, ağzına acılıq gəlmişdi, tualetə, sonra da hamama keçdi, əl – üzünü yudu, dişini firçaladı, sonrasa acı, tünd çay süzüb içdi; ac qarına içdiyi üçün mədəsi sızıldadı. Qızı da səsə oyanıb, ayağını sürüyə - sürüyə anası kimi tualetə, hamama, sonra da mətbəxə keçdi;

“Sabahın xeyir.”

“Sabahın xeyir.”

“Nə olub yenə, başını niyə sarımısan?”

“Heç elə - belə yaxşı yatmamışam.”

“Nə yeyirsən, pendir, xama, ya Çokokrem?”

“Fərqi yoxdur.” – soyuducudan Çokokrem çıxartdı.

“Sən də hərəmizə iki dilim çorəyi tosterdə qızart, isti çörəklə Çokokrem əla gedir.”

“Qızım. . .”                                                  

“Hə.”

“Dünən sən yatandan sonra Rişadla danışdım. Əgər fikrin ciddidirsə ananı da göndər dedim, osa anası . . . xəstədir, şəkəri var, evdən çıxa bilmir, təzyiqi tez – tez qalxıb düşür deyə, çölə çıxması təhlükəli imiş, ona görə mənim onlara gəlməmi istədi. Mən ilk əvvəl istəmədim. Ancaq sənə görə razıladım.”

“Mənim Çokokrem anam. Az qalıram səni şkolad əvəzi çörəyə yaxıb yeyəm, o qədər şirinsən ki.”

Günortaya Gülüm artıq hazır idi; başının ağrısı bir az azalmışdı, amma, tam keçməmişdi, eybi yox, hava dəyəndə düzələcək. Qızı həyəcanla evdə onu gözləyəcəkdi, darvazadan ötürüb, evə qayıtdı, Rişada zəng edib, anasının çıxdığını xəbər verdi; nəsə Rişadın səsi xoşuna gəlmədi, elə bil soyuq danışırdı, Rişad yorğun olduğunu, həyəcandan səhərəcən yatmadığını deyəndə Nur bir az sakitləşdi.

Dayanacaqdan Neftçilər metrosuna gedən avtobusa mindi, yol boyunca heç nə düşnmədi, gözlərini yumub, hər şeyi olacağa bağladı, gözünün yuxusunu almağa çalışdı.

Metroya çatanda oyandı, onsuz da yarı oyaq yatmışdı, iyirmi qəpiyini sürücüyə uzadıb, avtobusdan endi, körpünün altından keçib, metroya endi, metro keçid kartı olmadığı üçün, sərnişinlərdən qızı yaşında olan bir qıza iyirmi qəpik uzadıb, onu keçirtməsini xahiş etdi, qız da iyirmi qəpiyi alıb, Gülümü keçirtdi. Gülüm bir neçə gün içində birinci dəfə idi gülümsədi, o onun yaşında olsaydı iyirmi qəpiyi almazdı və düşünürdü ki, qız da “xanım, ehtiyac yoxdur, buyurun, keçin” – deyəcək, ancaq, çox rahatlıqla pulu alıb cinsinin sibinə qoydu.

İçəri Şəhər xətti  ilə gedən qatara mindi. Bu xətdə sərnişin sıxlığı az olduğundan ona mindi, heç ayaq üstə duracaq halda və həvəsdə deyildi. Özü yaşda olan bir qadının yanında oturdu, qadına baxdı, çox baxımsız idi, saçı daranmamış, dağınıq, üz – gözü kosmetkasız, əllərinin dərisi qurumuşdu, qadını qınadı, ürəyindəsə ona haqq qazandırdı, şərait ona özünə qulluq üçün imkan verməyib, düşündü, “heç bir qadın baxımsızlığı sevmir, kifir qadın da yoxdur, baxımsız qadın da əslində nisbi anlayışdır, sadəcə imkanlı və imkansı qadınlar var, imkanlı qadınlar pulları var deyə hər gün salonlarda, fitneslərdə, saunalarda, bahalı butiklərdə, imkansız qadınsa ildə üst – üstə yığdıqlarını bərk – bərk çantasında gizlədir ki, Sədərək, ya da Binə ticarət mərkəzlərinə gedincəyədək dəyişəcəyi üç – dörd marşrut avtobusda olan qalanını da cibgirlərə qapdırmasın. Həmin ticarət mərkəzlərində sə saatlarca, səhərdən axşamacan gəzəcəklər ki, hər şeyin ən ucuzunu ala bilsinlər, keyfiyyətsiz paltarlar, keyfiyyətsiz bijuteriyalar, sintetik alt paltarları, çinin kosmetikalarını alıb istifadə edirlər, sonra da ad olur ki, baxımsızdılar, əslində onlar da öz imkanları daxilində baxımlıdırlar.

Qadın – bu adı, bu sözü görən kim çıxardıb, niyə məhz bizə qadın deyirlər, bu sözün leksikologiyası nədir, nə deməkdir, hər dildə də bizə başqa cür ad qoyurlar. Bu sözü heç sevmədin nədənsə, çox ağır sözdür, bu sözdə fikir versəniz bütün saitlər qalın saitlərdir, qalın saitlərin bir – birini izləməsi ilə də ahəng qanununa uymuşlar, ağırlığı, kobudluğu, qalınlığı ilə ahənglik yaradır bu söz, bu sözdə nə güclülük var, nə zəriflik var, nə zəiflik var, sadəcə soyuqluq var, çünki qadın sözündəki bütün səslər soyuq səslərdir. Hııım, gərək fikirləşib, qadın sözünün əvəzinə elə bir söz icad edəm ki, onun içində hər şey olsun; axı qadın zəif, zəif olduqca da güclü, köməksiz, kömək etməyi bacaran, sevilən, sevən, ana, qız, övlad, bacı, həyat yoldaşı, sevgili, məşuqə, zorlanmaya məruz qalan, yoldan çıxaran, fahişə, incə, qaba, bəzənməyi sevən, geyimi sevən, ağlağan, parıltılı, solğun, ehtiraslı və sair minlərlə rütbəmiz var bizim. Qadın sözüsə bu rütbələrin heç birini özündə əks etdirmir. General məsələn, bu söz tam yerində deyilmiş bir sözdür, sözün səslənməsində də, yazılışında da əmiranəlik, hərb, silah səsi, güc, qüvvət, höküm var; eləcə də kişi sözündə, kişiyə xas olan hər şey var, qadın sözünün yerinə də bax belə bir söz tapmaq lazımdır. Fikirləş, Gülüm, fikirləş.

Dədə Qorqud deyirdi ki, ayranın, tikanın, iynənin, gəlinin adlarını səhv qoydum. Qalan bütün sözlərin adını düz qoydum. Məncə Dədə Qorqud yanılıb. Orası düzdü, tikana sökən deməli idi, iynəyə tikan deməli, ayrana doyran, gəlinə ayran deməliydi, qadınasa çiçək, çiçəyə qadın deməli idi. Məncə qadının üzərində olan bütün rütbələri özündə birləşdirə biləcək söz elə çiçəkdir, başqa baş sındırıb, söz axtarmaq lazım deyil, həm zərif səslənir, həm qulağa xoşdur, həm də incə saitlidir. Çiçəklərsə qadın sözü kimidir, qadının özü kimi gözəl olsalar da qadın sözü kimi mənasızdılar, dərirsən, tikanları əlinə batır, sonra da ətri uçub gedir, sonra özü solur, rəngi solur, sonra da zibilər atırsan. Mənim üçün bundan sonra qadın çiçəkdir, çiçək qadındır.” – fikrə dalıb, nə vaxt çatdığını hiss etmədi.

“Nərimanov stansiyası, növbəti stansiya Gənclik. Qapılar bağlanır.”