Qocanın ölümü

Əlindəki çörəyi didib, qarşısında ön ayaqları üstə uzanmış itə atırdı. İtsə iştəhasız çörəyi ağzına alır, taqətdən düşmüş çənəsiylə asta – asta çeynəyirdi. Sanki: “Bezmişəm eyni şey yeməkdən” – baxışıyla, jestləriylə elə hey deyinirdi it.
“Olanım budur, o da öz payımdır sənə verirəm” – deyirdi qoca.
* * *
Daxmasının qapsını açır. Daxil olur içəri. Yaşlı, tükləri tökülmüş, arıq, vecsiz it sürünə - sürünə keçir öz yerinə. Qoca yenə də aramla, səssiz – səmirsiz bağlayır qapını.
“Çıq – çıq, çaq – çuq” – açarın səsi pozur sükutu.
Dəhliz girişində, qapı qarşısındakı aynaya baxır qoca; bir özünü görür, bir də ölümü. Heç birini də vecinə almır; “Bu kasıb daxmama xoş gəlmisən” – deyir, ölümü içəri dəvət edir.
Ayaqqabılarını soyunub, evin kif qoxuyan, baş çartladan mundar qoxusunu sevə - sevə cigərlərinə çəkir. Doğma gəlir ona bu iy; doymayır; bir də, bir də dərindən nəfəs alır, qoxlayır doğma qoxusunu.
Mətbəxə keçir, yandırır qazı; qaz çox zəifdir, güclə sezilir. Sonrasa əyilib, dodaqlarına qoyduğu filtersiz siqaretini qazda yandırır. Bir – iki qülləm alır, ağzını marçıldadır. Diliylə dişsiz damağını yalayır, ağzının acı tamından ögüməyi tutur .
Çaydanı doldurur, qazın üstünə qoyur.
Beş, on, iyirmi, otuz beş, qırx dəqiqə. . . çay da aramla qaynayır, sanki: “Əl çək məndən, a səfeh qoca.” – deyir, dızıltısıyla.
Amma nə kar edər. Qoca yaman tərs qocadır. Çöküb yerə, belini divara dirəyir. Siqaretinin qara tüstüsünü çaydanın lüləyindən çıxan buxara qatır.
İtisə . . .
İtisə qocanın sakitcə qara gözləriylə qocanı sezir.
Diksinir, səksənir qəfildən it. Görür o. Görür o evə gələn Ölüm Mələyini. Di gəl nə kar edər, halsız uzanıb, nə hürür, nə də hürür.

* * *
Çay süzür titrək əlləriylə qoca ərp bağlamış, nə vaxtsa şüşə kimi şəşfaf olan qapqara, çartlaq fincanına.
Sonrasa itinə baxır:
“Səndəmi içirsən?” – sükutuyla soruşur, heç cınqırı çıxmadan.
“Yox, çox sağ ol. İtlər çay içmir.” – deyir, öz dəbərməyən bərəlmiş gözləriylə it.
* * *
Boz – bulanlıq çayı qurtum – qurtum, qəndsiz içib qurtarır qoca. Acılanır ağzı, ağzına qara sular çökür.
Çayı bitirib, bir qırağa qoyur. Boylanır sınıq – salxaq pəncərəsindən; günəşin qürubuna baxır. Ah çəkir. Dərin bir ah!
“Eh, nəhəng Günəş! Səninki lap dözülməzdir. Biz bir kərəm doğuluruq, bir kərəm ölürük. Sənsə hər gün doğudan doğulur, batıda batırsan. Doğulursan hər gün, ölürsən hər gün. Biz doğulanda al qırmızı oluruq, sən öləndə al qırmızı olursan. Biz öləndə saralıb, soluruq, sənsə doğulanda sapsarı saralırsan. Bizə də öləndə heç kəs baxa bilmir, mürdəşirlərdən başqa, hamı qorxur ölüdən, sənəsə doğulanda baxmaq olmur, göz çıxarırsan. Və yenə də biz öləndə qurtuldu canımız deyibən, sevinirik, sən öləndəsə yenidən doğulacağın ümüdüylə biz insanlar ümidlə sabaha boylanır, kədərlənirlə qürubuna.”
* * *
Telefon aparatının yanına yaxınlaşdı qoca. İtsə hey hərəkətsiz, yerindəcə qollarını qabağa uzadıb, sahibinin başı üzərində var – gəl edən Ölüm Mələyinə göz qoyurdu. Onu izləyirdi qarabaqara. Hücuma hazır vəziyyətdə dayanıb, əlverişli şəraiti gözləyirdi. Amma nə kar edər. . .
Nə qədər. . .
Etsə də nə qədər cəhd, öz gövdəsini dəbərdə bilmirdi it.
Telefon kitabçasını vərəqlədi qoca. Nömrələr içindən ancaq bir nömrəni axtarırdı qoca. Nömrəni tapıb, sevincək. dəstəyi qaldırdı. Titrəyən şəhadət barmağını telefonun düymələri üzərində iti – iti, səliscəsinə gəzişdirməyə başladı: dörd yüz iyirmi dörd, iyirmi dörd və . . .
Siqnal səsi qocanın ürəyi ilə həmahəng idi: tap – tup. . . dud – dud. . .
Telefonun o başından gələn səs kəsdi siqnalı.
“Allo.”
“Salam, gəlin, necəsən? Oğlum evdədirmi?”
Salamına salam verilmədən asıldı telefon dəstəyi. Keçdi bir – neçə dəqiqə saatlar ahəngi ilə. Yenidən qoca yığdı nömrəni: dörd yüz iyirmi dörd, iyirmi dörd. . . və . . . dud. . .dud . . .tup . . . tup. . .
“Hə, ata” – səs kəsdi yenə də ahənginə uyduğu siqnal səsini. Titrədi qocanın səsi. Karıxdı. Kəkələdi söz demək istəsə də dili. Çaşdı qaldı, tamam unutdu nə deyəcəyini.
“Oğlum, qorxuram. Təkəm. Gəl məni apar, hə. Nolar, a bala.” – yarımçıq qaldı qocanın sözü.
“Sən onu mən evi sat, bizə köç deyəndə düşünməli idin.”
“Necə sataydım, a bala, ananın ruhu var axı bu evdə. Sənin şaqqanaq çəkib, gülüşlərin indi də bu duvarda əks olunur. . .”
“Sən Allah, duyğusallığa keçmə. Gələ bilməyəcəm. Başına çarə qıl. Bir şey olsa təcili tibbi yardıma zəng et. Di sağ ol, tələsirəm.”
“Heç olmasa uşağın səsini . . .” – yenə də asıldı üzünə telefon dəstəyi.
“Eh!” – çəkib, dərindən içini, ümüdsüzlüklər battağında itdi, batdı qoca.
Yaxınlaşıb itə, sığal çəkdi başına: “Mənim sədaqətli dostum, yenə də mənə qalan sənsən.” - dedi
* * *
Dəbərmirdi it.
Gözlərini bərəltmirdi it.
Tükləri elə cansızlaşmışdı ki, soyuqluq tüklərinin ucunda da hiss olunurdu. Barmaqlarının arasına alıb, itin tükünü yüngülcə dartdı qoca: it nə cingildədi, nə dəbərdi; bir ovuc tük çıxdı qocanın əlinə.
Hürkdü qoca.
Qorxdu qoca.
Bir addım geriyə çəkildi. Anladı o, indi lap tənhadır. Özü də tək – tənha. Nə xatirələri, nə xəyalları, nə övladları, nə yarı, nə də ona ən sadiq olan köpəyi var idi yanında. Bayaqdan sahibindən uzaq tutmaq istədiyi Ölüm Mələyi əvvəlcə itin canını almışdı.
Almışdı ki, mane olmasın ona.
* * *
Qoca nuru itmiş gözlərinin göz qapağını sıxdı. Cəhd etdi. Amma nə kar edər, ağlaya bilmədi. Göz yaşlarını qırışmış, kələ - kötür yanaqlarına süzə bilmədi.
“Ay etibarsız, bircə sənə idi ümüdim. Öləndə yanımda olacağından, məni tək qotmayacağından arxayın idim.” – bir cındır gətirib, saldı itin üstünə.
Kədər kədər üstünə.
Tənhalıq, özü də mütləq tənhalıq.
“Məni basdıran, səni də basdırar.” – yanını basa – basa otağa keçdi.
Bir otaqlı idi mənzili, özü kimi tək – tənha.
Tənhalıq bürümüşdü ömrünü: bir dəfə evləndi, arvadı tez öldü; bir övladı oldu; bir gəlni var və bir nəvəsi.
* * *
Otaq bomboş idi: boşluq və tənhalıq.
Sükunət insanın bağrını dəlirdi. Dəli olardı insan bu otaqda. Bir dəmir çarpayı, küncdə qədim, ağ – qara televizor, o da ki, işləmir, köhnə buffet, o da bomboş, divardasa arvadıyla olan yanaşı toy şəkli . . .
Qoca da bir əşya kimi çarpayısında uzanır. Uzanır və gözlərini yumur. Kənardan baxanda dəhlizdə uzanmış köpəkdən fərqi yoxdur qocanın: tükü tökülür, dişləri yox, taqətsiz, halsız, ac – susuz və ən nəhayəti tənha, kimsəsiz.
* * *
Qoca yumur gözlərini. Bağlı gözləriylə daha aydın görür dünyanı, daha nurlu görür. Göz yaşları biixtiyar süzülür yanaqlarından. Əsən əlləri süstləşir, yanına düşür. Əziyyətlə açdığı dizləri tam açılır, dümdüz. Sinəsindəki ağırlığı duyur. Gözləri hələ də qapalı, ancaq. . . Sinəsinə qonmuş Ölüm Mələyini görür.
Sevinir.
“Əşhədu ənna la İlahə İlləllah.
Əşhədu ənna Muhammədən Rəsullah.”
Son nəfəs – Fatihə.
Son nəfəs – sonuncu dəqiqlər.
Sonuncu dəfə açır gözünü – sonuncu baxış.
Tez də yumur. Çənəsini bir – birinə möhkəmcə sıxır. Qulaqlarının arxası ağarır. Dodaqları morarır. Bağırmaq istəsə də dili tutmayır, susur.
Və son!
“Ya Allah!”
Ölür qoca – yatağında, əl – ayağı düz, gözləri qapanmış, çənəsi bağlanmış, ayaq barmaqları cütlənmiş . . .
Rahat, sakitcə ölüm.

* * *
O, indi tənha deyil.

SON

04.01.2007